ایران ایر

ایران ایر یا هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (Iran Air) ، حامل پرچم کشورمان و ایرلاین ملی ایران است. این شرکت هواپیمایی یکی از قدیمی‌ ترین و شناخته‌ شده‌ ترین ایرلاین‌ های خاورمیانه به شمار می‌ رود. آغاز به کار ایران ایر ، یکی از موارد بسیار مهم برای هوانوردی غیرنظامی ایران است.

ایران ایر در طول سال‌ ها فعالیت ، با بهره‌ گیری از ناوگان متنوع و انجام پروازها ، نقش مهمی در توسعه حمل‌ و نقل هوایی کشور ایفا کرد. نام این ایرلاین برای بسیاری از علاقه‌ مندان هوانوردی ، یادآور دوره‌ ای پرافتخار و خاطره‌ انگیز از صنعت هوانوردی ایران است.

آغاز هوانوردی غیرنظامی در ایران

در سال 1318 هجری شمسی ، روند تاسیس باشگاه ملی هوانوردی در ایران آغاز شد. بر اساس تصمیمات آن زمان ، مقرر شد هزینه‌ های تاسیس این مجموعه از محل درآمدهای مالیاتی تامین شود. پس از تامین بودجه ، تعداد 25 فروند هواپیما به ارزش تقریبی 128 هزار دلار خریداری شد. همچنین تجهیزات و وسایل مورد نیاز فرودگاهی ، به همراه قطعات یدکی ، با ارزشی حدود 3/654/731 ریال تهیه شد.

این 25 فروند هواپیما ساخت ایالات متحده آمریکا بودند و قرار بود در راستای توسعه فعالیت‌ های هوانوردی و آموزش نیروی انسانی مورد استفاده قرار گیرند. هم‌ زمان ، عملیات آماده‌ سازی فرودگاه مهرآباد نیز آغاز شد و زمین این فرودگاه با مساحتی حدود 1/400/000 متر مربع تسطیح و برای انجام فعالیت‌ های هوانوردی آماده شد. این اقدامات را می‌ توان یکی از گام‌ های مهم در شکل‌ گیری ساختار منسجم هوانوردی غیرنظامی ایران دانست؛ مسیری که در سال‌ های بعد به توسعه صنعت هواپیمایی کشور و شکل‌ گیری ایرلاین‌ های ایرانی ، از جمله ایران ایر ، انجامید.

اولین گروه خلبان های ایران

هم‌ زمان با ایجاد زیرساخت‌ های اولیه هوانوردی و تامین بودجه‌ های مورد نیاز ، نخستین ثبت‌ نام رسمی برای آموزش خلبانی نیز انجام شد. پس از انتشار فراخوان ، حدود 1000 نفر برای شرکت در دوره خلبانی اعلام آمادگی کردند. از میان متقاضیان ، حدود 400 نفر وارد مراحل آموزش شدند و پروازهای خود را در کنار استادان خلبان و به‌ صورت آموزشی آغاز کردند. در نهایت ، تا سال 1320 ، تعداد 26 نفر از دانشجویان ، دوره خلبانی را به اتمام رساندند و توانایی پرواز مستقل را به دست آورند. این 26 نفر اولین گروه خلبان های ایرانی بودند که نقش مهمی در پایه‌ گذاری و توسعه آموزش خلبانی در کشور را ایفا کردند.

افتتاح باشگاه ملی هوانوردی

با گسترش فعالیت‌ های هوانوردی در ایران ، باشگاه ملی هوانوردی نیز به‌ تدریج توسعه پیدا کرد. در پایان سال 1321 ، باشگاه ملی هوانوردی توانست 12 خلبان و 18 مکانیسین را در اختیار داشته باشد. در بخش آموزشگاه خلبانی ، این مرکز با 12 فروند هواپیما به فعالیت خود ادامه داد و در همان سال ، 12 فروند هواپیمای دیگر را وزارت پست و تلگراف خریداری کرد. این روند نشان‌ دهنده گسترش تدریجی ناوگان هوایی و افزایش کاربرد هواپیما در کشور بود ، همین موضوع سبب شد تا باشگاه ملی هوانوردی را به یکی از مراکز مهم آموزش و توسعه هوانوردی در ایران تبدیل کند.

نخستین ایرلاین ایرانی

در آذر ماه سال 1323 ، نخستین شرکت هواپیمایی تجاری ایران با نام Iranian Airways تاسیس شد. این شرکت توسط دو چهره اقتصادی و مدیریتی آن دوران ، رضا افشار و غلامحسین ابتهاج بنیان‌گذاری شد. در زمان تاسیس این شرکت ، رضا افشار سمت وزیر راه را بر عهده داشت و غلامحسین ابتهاج نیز رئیس بانک ملی ایران بود.

فعالیت Iranian Airways در آغاز بسیار محدود بود و این شرکت تنها در یک مسیر داخلی فعالیت می‌ کرد. نخستین پروازهای این ایرلاین در مسیر تهران به مشهد انجام می‌ شد و وظیفه آن جا به‌ جایی مسافر و بار میان پایتخت و یکی از مهم‌ ترین شهرهای مذهبی ایران بود.

پس از گذشت مدتی و با توسعه فعالیت‌ های Iranian Airways ، شبکه پروازی این شرکت گسترش یافت. علاوه بر مسیرهای داخلی ، پروازهای بین‌ المللی نیز به برنامه عملیاتی آن اضافه شد. این موضوع باعث شد تا Iranian Airways به تدریج به یکی از مهم‌ ترین شرکت‌ های هواپیمایی منطقه تبدیل شود.

ناوگان اولیه این ایرلاین را هواپیماهای Douglas DC-3 و Douglas DC-4 تشکیل می‌ دادند. این هواپیماها در آن دوران از جمله پرکاربردترین هواپیماهای مسافربری جهان بودند و برای انجام پروازهای داخلی و مسیرهای منطقه‌ ای مورد استفاده قرار می‌ گرفتند. در ادامه ، با توسعه شبکه پروازی و افزایش نیازهای عملیاتی ، تعدادی هواپیمای Vickers Viscount نیز به ناوگان Iranian Airways اضافه شد ، هواپیمایی چهار موتوره و توربو پراپ که از پیشرفته‌ ترین هواپیماهای مسافربری زمان خود محسوب می‌ شد و نقش مهمی در افزایش ظرفیت و کیفیت پروازهای این شرکت داشت.

تاسیس ایرلاین جدید

در سال 1333 شمسی ، یک شرکت هواپیمایی خصوصی جدید با نام پاس (Persian Air Service) در ایران تاسیس شد. این شرکت فعالیت خود را در زمینه حمل‌ و نقل هوایی بار آغاز کرد و در نخستین سال‌ های فعالیت ، از هواپیمای Avro York برای انجام پروازهای باری استفاده می‌ کرد.

با توسعه فعالیت‌ های شرکت پاس و افزایش نیاز به پوشش مسیرهای بیشتر ، این شرکت هواپیمای Douglas DC-7 را نیز به ناوگان خود اضافه کرد. ورود این هواپیما به ناوگان Persian Air Service ، امکان انجام پروازهای طولانی‌ تر و پوشش مقاصد بیشتری را برای این شرکت فراهم کرد و یکی از مراحل مهم در روند توسعه فعالیت‌ های آن به شمار می‌ رفت.

تولد ایران ایر

در پنجم اسفند سال 1340 ، دو شرکت ایرانیان ایرویز و پرشین ایر سرویس با یکدیگر ادغام شدند. در نتیجه این ادغام ، شرکت هواپیمایی ملی ایران (هما) تاسیس شد. پس از تشکیل هما ، امکانات ، تجهیزات و نیروی انسانی این دو شرکت در اختیار هما قرار گرفت. این تصمیم باعث شد تا فعالیت‌ های هوایی کشور در قالب یک مجموعه منسجم ادامه پیدا کند. پس از طی مراحل اداری و سازمانی ، هما از فروردین‌ ماه 1341 فعالیت رسمی خود را آغاز کرد و به‌ تدریج به یکی از مهم‌ ترین شرکت‌ های هواپیمایی منطقه تبدیل شد.

نخستین مدیر هما

علی‌ محمد خادمی نخستین مدیرعامل شرکت هواپیمایی ملی ایران بود. او در مجموع ۱۶ سال به عنوان مدیر عامل و رئیس هیئت‌ مدیره هما فعالیت کرد و نقش مهمی در توسعه و گسترش این شرکت داشت. در دوران مدیریت خادمی ، ایران ایر مسیر رشد و توسعه قابل‌ توجهی را طی کرد و ناوگان ، شبکه پروازی و جایگاه بین‌ المللی آن گسترش یافت. در همین دوره بود که هما توانست به عنوان یکی از شرکت‌ های هواپیمایی در حال رشد و مطرح در صنعت هوانوردی شناخته شود.

 

 

 

 

 

ورود بویینگ به ایران

پس از توسعه و گسترش فعالیت‌ های ایران‌ایر ، نخستین هواپیماهای جت این شرکت در سال 1344 وارد ناوگان شدند. در این سال ، هما نخستین هواپیماهای بویینگ خود را دریافت کرد. این هواپیماها شامل یک فروند Boeing 707 و شش فروند Boeing 727-100 بودند. ورود این هواپیماها نقطه عطفی در تاریخ ایران‌ ایر محسوب می‌ شد و این شرکت را وارد دوران جدیدی از فعالیت‌ های جت مسافربری کرد.

در سال 1350، هواپیمای Boeing 737-200 نیز به ناوگان هما اضافه شد. سه سال بعد ، در سال 1353، سه فروند Boeing 727-200 وارد ناوگان ایران‌ ایر شدند. با گسترش ناوگان جت ، ایران‌ ایر توانست ظرفیت پروازی خود را افزایش دهد و مسیرهای بیشتری را در داخل و خارج از کشور پوشش دهد.

ورود هواپیماهای پهن‌ پیکر Boeing 747 نیز مرحله جدیدی را در توسعه ایران‌ ایر رقم زد. نخستین Boeing 747-100 هما در سال 1353 تحویل شد. پس از آن ، مدل‌های Boeing 747SP و Boeing 747-200M نیز به ناوگان هما اضافه شدند. ایران‌ ایر از معدود شرکت‌ های هواپیمایی بود که در توسعه و استفاده از مدل ویژه 747SP نقش مهمی داشت ، این هواپیما برای پروازهای بسیار دوربرد ، از جمله مسیر تهران به نیویورک ، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد.

با آغاز دهه 1350 ، دوران طلایی هما شکل گرفت. در اواسط این دهه ، ایران‌ ایر به بسیاری از شهرهای مهم اروپا پروازهای مستقیم و یک‌ توقفه انجام می‌ داد. تنها در مسیر تهران به لندن ، بیش از 30 پرواز در هفته برقرار بود.

مسیر تهران به نیویورک نیز در 29 مه 1971 (8 خرداد 1350) راه‌ اندازی شد. این مسیر در ابتدا با هواپیمای Boeing 707 و با یک توقف در لندن انجام می‌ شد. بعدها با ورود هواپیماهای دوربرد Boeing 747SP ، امکان انجام پرواز بدون توقف تهران به نیویورک فراهم شد. این پرواز در زمان خود از طولانی‌ ترین پروازهای تجاری بدون توقف جهان محسوب می‌ شد.

ورود ایرباس به ایران

در سال 1356 ، شرکت ایران ایر با دریافت 6 فروند هواپیمای Airbus A300 ، یکی از مهم‌ ترین مراحل توسعه ناوگان خود را تجربه کرد. ایرباس A300 ایران ایر به عنوان یک هواپیمای پهن‌ پیکر ، ظرفیت مناسبی برای جا به‌ جایی تعداد زیادی مسافر را داشت. از این هواپیما در مسیرهای داخلی پر تردد استفاده گردید.

ورود هواپیماهای Airbus A300 به ناوگان ایران ایر نقش مهمی در افزایش ظرفیت پروازی این شرکت داشت. ایران ایر در آن دوران در حال گسترش شبکه پروازهای خود بود و علاوه بر مسیرهای داخلی ، حضور گسترده‌ای در پروازهای بین‌ المللی داشت.

تا پایان سال 1356 ، ایران ایر به 31 مقصد بین‌ المللی پرواز انجام می‌ داد و به یکی از مهم‌ ترین شرکت‌های هواپیمایی منطقه تبدیل شد. ورود ایرباس A300 به ناوگان این شرکت را می‌ توان یکی از نقاط مهم در تاریخ توسعه ناوگان ایران ایر و گسترش فعالیت‌ های آن در دهه 1350 دانست.

ایران ایر پس از انقلاب اسلامی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ، نام شرکت هواپیمایی ملی کشور از «هما» به هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (ایران ایر) تغییر یافت؛ با این حال ، آرم و نشان تجاری این شرکت همچنان حفظ شد.

در سال‌ های پس از انقلاب ، تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌های موجود در صنعت هوانوردی ، روند نوسازی و توسعه ناوگان ایران ایر را با چالش‌ هایی مواجه کرد. با وجود این محدودیت‌ها ، در دوران اجرای برجام ، این شرکت موفق شد چند فروند هواپیمای جدید را به ناوگان خود اضافه کند.

ایران ایر همچنان یکی از مهم‌ ترین شرکت‌ های هواپیمایی کشور محسوب می‌ شود و در مسیر حفظ و توسعه شبکه پروازی خود فعالیت می‌ کند.

در حال حاضر این شرکت با داشتن 32 فروند هواپیما به 62 مقصد مختلف پروازهای خود را انجام می دهد.

محصولات مرتبط با ایران ایر

خیلی از علاقه مندان به ایران ایر ، به دنبال محصولاتی هستند که نام و نماد این شرکت را نشان دهد و با این ایرلاین ایرانی مرتبط باشد ، برخی از این موارد موجود عبارتند از:

استفاده از مطالب این مقاله ، با ذکر نام (فروشگاه خلبانی پرواز کالا) مانعی ندارد.

 

برخی از سوالات شما